أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

18

قانون ( فارسى )

از پيدايش درد قولنج و پديد آمدن سببهاى ذكر شده است . اگر قولنج مدفوعى از اثر بند آمدن مادهء صفرائى - كه به روده مىريزد - باشد و در روده گير كند ، نشانيهايش عبارتند از : احساس سنگينى ، باد كردگى شكم ، سفيدى رنگ مدفوع ، دشوار بيرون آمدن مدفوع همراه احساس درد و آزار . به دليل نامرتب شدن وضع مزاج مزاحمت ايجاد شده و درد به اطراف كشيده مىشود . ممكن است بيمارى يرقان را در پى داشته باشد يا بيمار به ابتلا به يرقان نزديك شود . اگر قولنج مدفوعى سببش سردمزاجى كبد يا سردمزاجى غير كبد باشد ، مدفوع بدبو نيست و رنگ آن به سبز رنگى مىزند . اگر قولنج ورمى از اثر مادهء سودائى باشد ، گواهش : ترشى آروغ ، آروغ ترش ، سياه رنگى مدفوع ، باد كردگى شكم و درد و آزار كم است . فصل يازدهم نشانيهاى قولنج ناشى از ورم اگر قولنج از اثر ورم گرم در قولون باشد ، اين نشانيها را دارد : 1 - درد كشيده شده در يك جاى ثابت است . 2 - احساس سنگينى ، تپش ورم همراه التهاب وجود دارد . 3 - تب شديد است . 4 - تشنگى زياد و به شدّت روىآور است . 5 - رنگ چهره سرخ مىشود . 6 - چشمها برانگيخته‌اند . 7 - بند آمدن بول از هر نشانى ديگر به قولنج ورمى راهنماى بهتريست . 8 - از اسهال شكم بيمار بسيار آزار مىبيند . 9 - ممكن است درد قولنج همراه نرمى شكم باشد . 10 - شايد دست و پا سرد و احساس گرمى زياد در شكم باشد . 11 - ممكن است جايى از شكم كه در مقابل قولون است سرخ شود . اگر قولنج از اثر ورم صفرائى باشد ، نشانيهايش از اين قرارند : كشيدگى درد ، احساس سنگينى و تپش ورم كه كمتر از حالت قولنج ورمى گرم است ؛ اما تب و التهاب و درد گزش شديدتر از آن است كه در ورم گرم رخ مىدهد . اگر قولنج از اثر ورم سرد بلغمى است - كه اين حالت كمتر رخ مىدهد - نشانيهايش چنين است : 1 - احساس درد كم و هميشگى و در يك‌جا است . بويژه درد وقتى ظهور مىكند كه ماده‌اى از شكم به سوى پايين سرازير شود .